Training Moreel beraad voor professionals

Omgaan met morele vraagstukken en dilemma’s in de jeugdzorg

Beslissingen nemen in de jeugdzorg is meestal niet gemakkelijk. Het betreft over het algemeen ingewikkelde kwesties waar meerdere partijen en verschillende verwachtingen een rol spelen. Soms is er niet echt een goede oplossing. Wanneer doe je het dan goed en hoe weet je of je het goed doet? Dit zijn vragen die jeugdzorgwerkers en gedragswetenschappers zich vaak stellen, bewust als ze zich zijn van de mogelijke gevolgen van hun handelen. Dat levert aan de ene kant spanning op maar aan de andere kant prikkelt het hen om het zo goed mogelijk te doen en voortdurend alert te blijven. Gelukkig doen ze dit niet alleen. Er wordt samen beslist met cliënten en verwijzers en ideeën kunnen worden getoetst aan die van collega’s. Maar jeugdzorgwerkers en gedragswetenschappers dragen wel een eigen verantwoordelijkheid en willen verantwoording kunnen afleggen over wat ze beslissen betreffende hun eigen handelen. Sinds vorig jaar hebben we bij Combinatie Jeugdzorg de mogelijkheid van een moreel beraad als hulpmiddel in dit soort situaties. Voor een goede inzet van moreel beraad hebben we, aansluitend op de brede training Beroepscode, tuchtrecht en omgaan met richtlijnen en training ‘Moreel beraad I’  ontwikkeld voor geregistreerde professionals in de jeugdzorg die te maken hebben met de beroepscode.

Wat is een moreel beraad?

Een moreel beraad is een verkennende, gestructureerde vorm van dialoog tussen de verschillende betrokkenen bij een ethische kwestie waarvoor de goede antwoorden niet direct voorhanden zijn. Via een aantal stappen wordt toegewerkt naar een zo goed mogelijk antwoord. Het begint bij even stilstaan, de ruimte nemen om de kwestie met elkaar te verkennen: wat zijn de voor- en nadelen van iedere mogelijke keuze? Welke waarden zijn hier in het geding? Welke belangen botsen waardoor het moeilijk is het met elkaar eens te worden? Wat staat ieder van de aanwezigen persoonlijk voor? Wat zegt de beroepscode? Voor welke waarden wil Combinatie Jeugdzorg staan en wat is maatschappelijk geaccepteerd?

Ervaring met moreel beraad

Intussen hebben we al de nodige ervaring opgedaan met moreel beraad. Binnen een team, over verschillende teams heen, met extern betrokkenen en niet op de laatste plaats met de cliënt zelf. Moeilijk zijn bijvoorbeeld besluiten over wel of niet thuis plaatsen in het besef dat een kind daar het meest op zijn plek is, maar ook dat de veiligheid niet helemaal kan worden gegarandeerd. Of in echtscheidingssituaties, waarbij het moeilijk met elkaar keuzes maken is over het kind, omdat ouders het niet met elkaar eens worden en er tóch een besluit moet worden genomen. Of als ouders en jeugdzorgwerker het niet met elkaar eens kunnen worden over de behandeling. Samen verkennen helpt en verbindt, omdat tijdens het moreel beraad regelmatig blijkt, dat we eigenlijk allemaal het beste willen voor het kind, dat de verschillen eigenlijk niet zo groot zijn, of dat we op ideeën komen waar we voorheen niet aan hadden gedacht.