Inzet van VIB in de eerste maanden na plaatsing van een pleegkind

‘Waarom zou een kind naar mij luisteren als het nog geen band met mij heeft?’

Video interactiebegeleiding (VIB) wordt vanaf komend jaar weer structureel ingezet bij nieuwe pleegzorgplaatsingen binnen Combinatie Jeugdzorg. Andjo Bruijn, voorheen pleegouder, inmiddels gezinshuisouder bij Combinatie Jeugdzorg, vertelt over haar ervaring met VIB na de plaatsing van haar pleegdochter. “In eerste instantie had ik gehoopt dat we, met video interactiebegeleiding (VIB) gericht op het bevorderen van hechting, zouden kijken naar moeilijke situaties en escalaties, om daar uiteindelijk handvatten voor te krijgen. Het werd mij al snel duidelijk dat het bij VIB gaat over het kijken naar kleine signalen om uiteindelijk deze escalaties te kunnen voorkomen.”

“Ik heb geleerd om meer in detail te kijken naar mijn pleegdochter. Bijvoorbeeld naar de uitdrukking op haar gezicht en naar haar houding. Hierdoor kan ik nu ook eerder signalen oppikken. Tijdens het bekijken van de videobeelden hebben we besproken hoe je omgaat met de signalen die je ziet; wat zie ik en hoe kan ik daar het beste op aansluiten? Wij kwamen tot de conclusie dat we haar op een te hoog level aanspraken. We waren meer gericht op haar gedrag dan op haar gevoel. We hebben geleerd om ons af te vragen wat het gevoel bij haar is dat deze situatie nu teweegbreng”. Het helpt dan om haar gevoel voor haar te verwoorden en hier vervolgens passend op te reageren. Dit bepaalt ook mijn reactie, de ene keer heeft ze een knuffel nodig de andere keer moet ik toch haar gedrag begrenzen omdat ze hier anders in doorschiet. Haar gevoel had direct invloed op mijn gevoel en dus op mijn handelen. Nu kan ik mijn gevoel meer los hiervan zien en daardoor boven de situatie staan. Ik zou dit andere pleegouders en gezinshuisouders dan ook aanraden. We wilden te snel te veel, door op haar gedrag te reageren. Maar eerst moet er aan de basis worden gewerkt voordat je een kind op haar gedrag kan aanspreken. Het is wel persoonlijk om hier de balans voor jezelf in te vinden, wanneer geef je een knuffel en wanneer stel je een grens? Dit heeft tijd nodig.”

Toegespitst op pleegouders

Voor ieder kind is een veilige hechting met ouders of verzorgers van essentieel belang en de basis voor een gezonde ontwikkeling. Een basisbehoefte van ieder mens is om er te mogen zijn en gezien te worden. Hiervoor is het nodig dat ouders de behoeftes van hun kind zien en begrijpen en daar adequaat op reageren. Dit is voor pleegouders niet altijd even gemakkelijk, omdat het kind voor de komst in hun gezin vaak veel stress, onzekerheid en meerdere ‘verlieservaringen’ heeft gehad. Dit verleden heeft invloed op de beleving en het gedrag van het kind. Door samen met de pleegzorgbegeleider beelden te bekijken van het contact tussen pleegouders en pleegkind in de thuissituatie en te bespreken, begrijpen pleegouders de (specifieke) gevoelens en behoeftes van hun pleegkind beter. Dit zorgt ervoor dat ze op een goede manier reageren.

Lancering handleiding ‘Pleegzorg in Beeld’

Maandag 21 november, op de landelijke studiedag van de Associatie voor interactiebegeleiding en thuisbehandeling (AIT) met als thema ‘Focus op Hechting’, is de handleiding ‘Pleegzorg in Beeld’ gepresenteerd. Deze handleiding beschrijft de methodiek van preventieve video interactiebegeleiding (VIB) in de pleegzorg, gericht op de ondersteuning en stimulering van het hechtingsproces van pleegkinderen in de eerste maanden na plaatsing in een pleeggezin. Deze hechting ontwikkelt zich gaandeweg in het alledaagse contact tussen pleegouders en pleegkind. In het boek wordt de methodiek geïllustreerd aan de hand van vele (voor)beelden uit de praktijk. De handleiding is geschreven onder regie van de AIT in samenwerking met verschillende pleegzorgaanbieders die hebben geparticipeerd in de ontwikkeling van VIB in pleegzorg en hun kennis en ervaring beschikbaar hebben gesteld. Thea van Erp, ambulant hulpverlener pleegzorg/VIB opleider bij Combinatie Jeugdzorg, is een van de auteurs van het boek. Daarnaast hebben Anny Havermans (Stichting Adoptie Voorzieningen), Dorini Janssen (De Rading), Janine Kampjes-Koster (Trias), Marjolein van Nieuwenhuizen (Vitree), Ton Stroucken (AIT), Anita Venderbosch (Pactum), Corinne Verheule (SAV) meegeschreven aan de handleiding. Deze uitgave is tot stand gekomen onder redactie van: Marjan Hoogland (AIT).

Om privacy redenen zijn de moeder en het kind op de foto niet de moeder en pleegkind uit dit ervaringsverhaal.