Fotobijschrift: Pleegouders Bas (links) en Oscar samen met Simone, die het preventieve VIB-G traject begeleidde vanuit Combinatie Jeugdzorg
Ook al hebben pleegouders een groot hart en zetten zij hun huis graag open voor kinderen, het loopt niet altijd zoals verwacht. Een goede intentie betekent niet automatisch dat een kind zich veilig voelt, zich kan hechten of zichzelf durft te zijn. En juist die veilige hechtingsrelatie is essentieel voor de ontwikkeling van een kind. Veel pleegkinderen hebben eerder geen stabiele relaties gekend en zich daardoor niet altijd veilig kunnen hechten. Ze moeten in een pleeggezin opnieuw leren vertrouwen op de ander én op zichzelf.
Dat vraagt veel van pleegouders. Het is belangrijk dat zij de behoeften van hun pleegkind leren zien, begrijpen en er passend op reageren. Daarom biedt Combinatie Jeugdzorg pleegouders bij langdurige plaatsingen Video-interactiebegeleiding gericht op gehechtheid (VIB-G) aan. Met behulp van videobeelden wordt gekeken naar de interactie tussen pleegouder en kind, om beter aan te kunnen sluiten bij de hechtingsbehoefte.
De wens om iets te betekenen
Oscar en Bas zijn dertien jaar geleden gestart als pleegouders. “We konden niet accepteren dat er zoveel kinderen op een wachtlijst stonden voor een veilig thuis,” zegt Oscar. “We wilden graag iets voor hen betekenen.” Oscar is programmeur en Bas heeft een eigen bedrijf, waardoor hij flexibel kan omgaan met zijn tijd. Beiden zijn daarnaast mantelzorger voor mensen in hun nabije omgeving. Ze hebben veel vrienden en leiden een actief sociaal leven.
Intensieve eerste pleegzorgervaring
Na afronding van de voorbereiding voor pleegouders volgde de eerste plaatsing. Die was intensiever dan verwacht. “Van de ene op de andere dag ben je pleegouder,” vertelt Oscar. “Je kent de geschiedenis van een kind niet en hebt zelf nog geen ervaring. Dan sta je daar met een 10-jarig jochie. Er was goede pleegzorgbegeleiding maar uiteindelijk moet je het toch samen doen.” Ze verdiepten zich in gedrag, hechtingsproblematiek, ADHD en volgden trainingen. “We hebben echt alles opgezocht wat we konden vinden,” zegt Oscar. Het bleef zwaar en na vijf intensieve jaren eindigde de plaatsing helaas in een breakdown.
Een nieuwe start na een periode van rust
Na die ervaring moesten ze echt bijkomen. Zichzelf weer vinden. Tot vier keer toe stelde Bas voor om weer te starten. Uiteindelijk duurde het acht jaar. Dit keer bewuster en beter voorbereid. Ze volgden ter opfrissing weer een deel van het voorbereidingstraject voor pleegouders en gaven aan beschikbaar te zijn. Niet veel later volgde een nieuwe match, opnieuw met een jongen van tien jaar oud, Alex. “We hebben dit keer echt de tijd genomen om elkaar te leren kennen,” zegt Bas. “We wilden zeker weten dat het voor iedereen goed voelde en de match er echt was.”
Inzicht door beelden van alledaagse momenten
In die periode werd VIB-G preventief ingezet door Simone, VIB-begeleider bij Combinatie Jeugdzorg. Oscar en Bas kregen uitleg over de methode en vulden een vragenlijst in over de zogenoemde bouwstenen van gehechtheid. Simone filmde hen vervolgens tijdens alledaagse momenten, zoals het avondeten. “Dat was in het begin even wennen,” vertelt Oscar, “maar al snel deed iedereen gewoon wat hij altijd doet.” De kracht van VIB-G zit in het samen terugkijken van de beelden. Fragmenten worden besproken, met nadruk op wat goed gaat in het contact. “Je ziet meteen wat er gebeurt,” zegt Oscar. “Tachtig procent van je communicatie is non-verbaal.” De beelden lieten zien dat er al veel goed ging. “Bas heeft bijvoorbeeld veel geduld en luistert echt,” vertelt Oscar. “Initiatieven van Alex worden gezien en ontvangen.” Ook bij de tweede opname, tijdens een spelmoment, werd zichtbaar hoe zij op elkaar reageren en signalen van Alex oppakken. “Het gaf bevestiging maar ook nieuwe inzichten,” zegt Bas. Voor Simone draait VIB-G om bewustwording en het versterken van wat al goed gaat. Door stil te staan bij kleine interactiemomenten groeit het vertrouwen, bij het kind én bij de pleegouders.
Blijven kijken en leren
Wat vooral veranderd is ten opzichte van hun eerste ervaring, is de manier waarop Oscar en Bas kijken naar zichzelf en naar Alex. “We hebben nu veel meer oog voor onze eigen reacties én voor wat Alex nodig heeft,” zegt Oscar. De kennis en ervaring die zij inmiddels hebben opgebouwd helpt daarbij. “Ook volgen we de training Traumasensitief opvoeden, waardoor we beter begrijpen waar gedrag vandaan komt en minder reageren vanuit ons eigen gevoel. “We hebben veel geleerd van onze eerste plaatsing. Nu kunnen we meer op ervaring varen maar blijven we ook bewust kijken. Dat maakt dat we er echt voor Alex kunnen zijn.”
Om privacy redenen is Alex niet de echte naam van deze jongen